Een grootschalig onderzoek onder jongeren in Italië heeft een schrijnende paradox blootgelegd: hoewel een overgrote meerderheid zich op zijn gemak voelt om over seks te praten, missen velen fundamentele kennis over seksuele gezondheid, anticonceptie en hun eigen rechten, en wenden ze zich vaak tot pornografie en het internet voor antwoorden.
Het onderzoek, uitgevoerd door Ipsos Doxa voor de organisatie Medici del Mondo (Dokters van de Wereld), ondervroeg Italianen in de leeftijd van 16 tot 25 jaar. Hieruit bleek dat hoewel 74% gemakkelijk over seksualiteit praat, deze openheid wordt ondermijnd door wijdverspreide misinformatie en een kritieke onderwijskloof.
Een duidelijke oproep voor voorlichting op school
De roep om formele voorlichting is duidelijk. Maar liefst 71% van de respondenten vindt dat scholen verantwoordelijk moeten zijn voor seksuele en emotionele voorlichting. Meer dan de helft (56%) stelt zelfs dat dit verplicht zou moeten zijn voor alle leerlingen. Dit staat in contrast met de 57% die het als een verantwoordelijkheid van de familie ziet, wat suggereert dat men gelooft dat voorlichting vanuit huis alleen niet volstaat.
Ondanks deze vraag is de realiteit waar jongeren hun informatie vandaan halen heel anders. Wanneer ze informatie zoeken, zijn hun belangrijkste bronnen:
- Internet/Google (50%)
- Vrienden en leeftijdsgenoten (30%)
- AI-platformen (27%)
Professioneel medisch advies blijft ver achter: slechts 18% wendt zich tot een arts of gynaecoloog, ook al beschouwt 86% zorgprofessionals als betrouwbare bronnen over dit onderwerp.
Internet en porno als belangrijkste leermeesters
De studie benadrukt de buitensporige rol van digitale media bij het vormen van het seksbeeld van jongeren. Voor bijna één op de drie (31%) is pornografie de enige bron waaruit ze over seks hebben geleerd. Hoewel ze zich bewust zijn van de valkuilen – een meerderheid erkent dat het onrealistische verwachtingen schept over prestaties (64%) en lichamen (47%) – is de invloed ervan als de facto leermeester onmiskenbaar.
Een zorgwekkend gebrek aan gezondheidskennis
De misschien wel meest zorgwekkende bevindingen hebben betrekking op seksuele gezondheid. Ondanks dat 74% van de jongeren zich zorgen maakt over seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's), is hun kennis hierover gevaarlijk gebrekkig.
- Weinig kennis: Meer dan de helft gaf aan slecht geïnformeerd te zijn over veelvoorkomende soa's zoals chlamydia (61%), gonorroe (60%) en syfilis (56%).
- Verwarring over anticonceptie: Een meerderheid gelooft ten onrechte dat hormonale methoden zoals de vaginale ring (60%), het implantaat (58%) en de pleister (56%) beschermen tegen soa's. Omgekeerd denkt 20% onterecht dat condooms voor mannen geen bescherming bieden.
- Hardnekkige hiv-mythes: Desinformatie over hiv blijft wijdverbreid. 52% gelooft dat het kan worden overgedragen door muggen, 48% via openbare toiletten en 34% door zoenen. Tegelijkertijd zijn velen zich niet bewust van de daadwerkelijke overdrachtsroutes, zoals via onbeschermde seks of van moeder op kind tijdens de zwangerschap.
Rechten, toegang en gelijkheid
Het kennistekort strekt zich ook uit tot wettelijke en reproductieve rechten. Meer dan de helft (55%) van de jonge Italianen geeft aan niet op de hoogte te zijn van hun seksuele en reproductieve rechten. Dit omvat aanzienlijke verwarring over de wetgeving rondom abortus.
De kosten van anticonceptie vormen ook een aanzienlijke barrière. Eén op de tien jongeren gaf aan niet altijd een condoom te gebruiken omdat het te duur was. Dit heeft geleid tot een duidelijke roep om verandering:
- 73% vindt dat anticonceptie gratis moet zijn voor jongeren.
- 74% wil dat er meer anticonceptiemogelijkheden voor mannen beschikbaar komen.
- 70% vindt dat mannen meer betrokken moeten zijn bij beslissingen over anticonceptie.
Hoewel deze studie zich richt op Italië, weerspiegelen de bevindingen discussies die in heel Europa worden gevoerd, ook in Nederland. Het dient als een krachtige herinnering aan de dringende noodzaak van uitgebreide, toegankelijke en op feiten gebaseerde seksuele voorlichting om jongeren – inclusief onze eigen queer gemeenschappen – in staat te stellen veilige en geïnformeerde keuzes te maken over hun lichaam en hun gezondheid.
