Een muur van stilte als antwoord op een crisis
De toewijding van de Nederlandse overheid aan de bescherming van haar meest kwetsbare inwoners wordt zwaar op de proef gesteld. David van Weel, demissionair minister voor Asiel en Migratie, heeft een dringende waarschuwing over de veiligheid van queer asielzoekers beantwoord met wat belangenorganisaties een oorverdovende stilte noemen. Een formele brandbrief van LGBT Asylum Support, waarin 931 ernstige incidenten van geweld en discriminatie in 2023 worden beschreven, werd door de minister slechts ‘voor kennisgeving aangenomen’ – een bureaucratische afwijzing van een crisis op leven en dood.
De meldingen, die opnieuw een stijging laten zien ten opzichte van voorgaande jaren, schetsen een grimmig beeld van het leven in de Nederlandse asielzoekerscentra (azc's). Voor veel queer personen die vervolging in hun thuisland zijn ontvlucht, is de belofte van veiligheid in Nederland vervangen door een nieuwe realiteit van intimidatie, bedreigingen en fysiek geweld door andere bewoners, vaak zonder adequaat ingrijpen door het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA).
De menselijke tol van het uitblijven van actie
Dit is geen abstract beleidsdebat. De urgentie werd in 2023 op tragische wijze duidelijk door de zelfdodingen van drie queer asielzoekers. Onder hen was een minderjarig transgendermeisje dat uit Rusland was gevlucht, maar de wanhoop in een Nederlands opvangcentrum niet te boven kwam. Voor LGBT Asylum Support is de passieve reactie van de minister op deze sterfgevallen een enorm verraad.
Sandro Kortekaas, voorzitter van de organisatie, wond er geen doekjes om:
"Het is onacceptabel dat de minister deze signalen negeert. Hiermee laat hij de meest kwetsbare groep in de opvang in de steek."
De organisatie, die de afgelopen tien jaar al systematische veiligheidsproblemen aankaart, stelde in haar brief van 9 februari dat de afgesproken procedures met het COA simpelweg niet worden gevolgd, waardoor queer bewoners aan groot gevaar worden blootgesteld.
De strijd verplaatst zich naar de Tweede Kamer
LGBT Asylum Support legt zich niet neer bij de onverschilligheid van de minister en heeft de kwestie nu verder opgevoerd. De organisatie heeft een formeel beroep gedaan op de Tweede Kamer en dringt er bij Kamerleden op aan om minister van Weel te dwingen de 931 meldingen serieus te nemen en onmiddellijke, concrete actie af te dwingen. De kerneis is dat het COA verantwoordelijk moet worden gehouden voor een snelle en effectieve reactie op elke melding van anti-lhbti+-agressie.
Daarnaast bereidt de groep een zaak voor bij de Nationale Ombudsman om systemisch falen van de overheid te laten onderzoeken. De boodschap is duidelijk: als de minister niet luistert, moeten andere instituties gedwongen worden om in te grijpen. De veiligheid van degenen die in Nederland hun toevlucht zochten, hangt ervan af.
