Een systeem in crisis: negende queer asielzoeker overlijdt na afwijzing
AMSTERDAM - Het Nederlandse asielsysteem ligt onder een vergrootglas na de tragische dood van een 30-jarige queer man uit Algerije, die op 4 november door zelfdoding om het leven kwam. Zijn dood markeert de negende zelfdoding van een LHBTI-asielzoeker in een Nederlandse opvanglocatie sinds 2021. Belangenorganisatie LGBT Asylum Support heeft hierop haar zeventiende brandbrief naar de staatssecretaris voor Asiel en Migratie gestuurd.
De jonge man, een student diergeneeskunde, ontvluchtte Algerije nadat hij door zijn eigen familie bruut was aangevallen met een hakmes omdat hij homo is. Ondanks zijn duidelijke trauma en het feit dat homoseksualiteit in zijn thuisland strafbaar is, wees de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zijn asielaanvraag af met het oordeel dat hij '#NietGayGenoeg' zou zijn.
De genadeklap kwam op 24 oktober, toen de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) hem informeerde over een aanstaande hoorzitting. Slechts enkele uren later deed hij zijn derde en laatste zelfmoordpoging door een bijtend schoonmaakmiddel in te nemen. Hij lag elf dagen in coma voordat hij overleed. Zijn dood is de tweede zelfdoding in het asielzoekerscentrum in Heerlen.
"Het is onbegrijpelijk wat er heeft kunnen gebeuren, want hij heeft vele malen tevergeefs aan de bel getrokken," aldus Sandro Kortekaas, voorzitter van LGBT Asylum Support. De organisatie wijt een recente piek in afwijzingen aan een nieuwe werkinstructie van de IND (2024/6). "Dit beleid is funest voor deze groep, omdat zij hun homoseksualiteit als asielmotief vrijwel nooit met objectieve documenten kunnen onderbouwen. Ze staan automatisch op achterstand," legt Kortekaas uit. "Voor iedereen, behalve de IND, was het duidelijk dat hij homoseksueel was. Nu een negende queer asielzoeker is overleden door falend overheidsbeleid, is ingrijpen niet alleen noodzakelijk, maar van levensbelang."
Als een aangrijpend eerbetoon werden de bloemen van de uitvaart van de man naar het Homomonument in Amsterdam gebracht, een symbool van het diepe verlies van de gemeenschap en een harde herinnering aan het feit dat asielbeslissingen over leven en dood gaan.
Geweldsuitbarsting in noodopvang Biddinghuizen
Tot overmaat van ramp is er een golf van gewelddadige haatmisdrijven gemeld in de noodopvanglocatie in Biddinghuizen, wat de dagelijkse gevaren voor queer asielzoekers onderstreept.
Op 6 december zou een groep van acht transfobe en homofobe bewoners twee queer personen hebben aangevallen: een asielzoeker uit Turkije en een trans vrouw uit Syrië die al een verblijfsstatus heeft. De slachtoffers deden aangifte van de mishandeling, inclusief doodsbedreigingen, bij de politie, die hun verwondingen heeft gedocumenteerd. De daders verblijven echter nog steeds in dezelfde opvang, in de directe nabijheid van hun slachtoffers.
De situatie benadrukt een ernstig gebrek aan bescherming. De trans vrouw had eerder al zonder resultaat melding gemaakt van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Nadat zij na de aanval haar zorgen uitte bij een medewerker van het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers), werd zij overgeplaatst naar een ander centrum. De Turkse asielzoeker is uit angst voor zijn veiligheid gevlucht en verblijft nu bij vrienden.
"Dit is de vrees voor te massale opvangcentra, waar queer asielzoekers zich als kwetsbare minderheid niet veilig voelen," stelt Kortekaas. "De daders van LHBTI-gerelateerde haatmisdrijven blijven op dezelfde locatie, praktisch als buren."
Het is niet de eerste keer dat Biddinghuizen het toneel is van dergelijke incidenten. In 2023 leidden talloze meldingen van bedreigingen en onveilige situaties tot de overplaatsing van alle queer bewoners. Volgens de Nederlandse wet worden misdrijven die gemotiveerd zijn door iemands seksuele oriëntatie of genderidentiteit geclassificeerd als haatmisdrijven en zwaarder bestraft.
LGBT Asylum Support heeft alleen dit jaar al 863 meldingen van onveilige situaties geregistreerd. De organisatie eist dat het COA de slachtoffers onmiddellijk overplaatst naar een veilige, inclusieve opvanglocatie en ondersteuning biedt bij het doen van officiële aangifte. "Massale opvanglocaties zoals Biddinghuizen zijn niet geschikt voor kwetsbare mensen," besluit Kortekaas. "Deze haatmisdrijven bewijzen dat opnieuw."
