Voor veel lhbtq+-personen met een beperking kan het vinden van een plek waar je echt thuishoort voelen als een onmogelijke opgave. Een nieuw nationaal rapport koppelt nu harde cijfers aan deze ervaring, en de resultaten zijn een wake-upcall voor de hele Nederlandse queer-gemeenschap. De Lhbtiqa+ Monitor 2024 heeft voor het eerst specifiek onderzoek gedaan naar het leven van queer personen met een beperking en onthult een groep die met grote uitdagingen wordt geconfronteerd, niet alleen vanuit de maatschappij, maar ook binnen onze eigen gemeenschap.
De statistieken schetsen een somber beeld. Vergeleken met mensen die niet lhbtq+ zijn, geldt voor queer personen met een beperking dat zij:
- Kampen met geldzorgen: 15% geeft aan te weinig geld te hebben, bijna het dubbele van de 8% in de algemene bevolking.
- Mentale problemen hebben: Een schrikbarende 33% wordt geclassificeerd als psychisch ongezond, vergeleken met 16% van de niet-lhbtq+-personen.
- Doelwit zijn van intimidatie: 19% heeft het afgelopen jaar te maken gehad met pesten of intimidatie. Dit is het hoogste percentage van alle groepen binnen de lhbtq+-gemeenschap en meer dan het dubbele van niet-lhbtq+-personen (9%).
Deze cijfers bevestigen wat velen al jaren weten: queer zijn en een beperking hebben in Nederland betekent dat je je weg moet vinden in een wereld die vaak niet voor jou is gemaakt, en dat geldt ook voor de gemeenschap die juist een veilige haven zou moeten zijn.
"Jullie kiezen ervoor ons niet te verwelkomen"
Het rapport gaat verder dan alleen statistieken en gebruikt focusgroepen om de geleefde realiteit achter de data bloot te leggen. Een centraal thema is de grote ontoegankelijkheid van lhbtq+-evenementen en -locaties. Dit gaat niet alleen over rolstoelhellingen; het gaat om een fundamenteel falen om rekening te houden met de behoeften van alle leden van de gemeenschap.
Deelnemers beschreven een frustrerende catch-22: evenementen voor mensen met een beperking zijn vaak niet queer-inclusief (ze gebruiken bijvoorbeeld taal als "dames en heren"), terwijl queer-evenementen vaak ontoegankelijk zijn. Dat kan fysiek zijn, zoals een feest in een kelderbar zonder lift, of sensorisch, zoals een club zonder prikkelarme ruimte waar autistische of neurodivergente mensen tot rust kunnen komen.
"Als je er niet voor zorgt dat een ruimte toegankelijk is, kies je al wie wel en niet welkom is. Jullie kiezen ervoor om ons niet te verwelkomen."
Deze uitsluiting is niet slechts een nalatigheid; de deelnemers aan het rapport zien het als een vorm van discriminatie. Wanneer organisatoren van evenementen geen rekening houden met toegankelijkheid, sluiten ze actief een deel van hun eigen gemeenschap buiten.
Validisme onder de regenboogvlag
Het rapport legt ook een ongemakkelijke waarheid bloot: validisme bestaat binnen de lhbtq+-gemeenschap. Deelnemers benadrukten dat ze te maken kunnen krijgen met "dubbele discriminatie": vooroordelen op basis van hun beperking én hun queer-identiteit, soms tegelijkertijd.
Een lid van een focusgroep verwoordde het onomwonden: "Queer zijn betekent niet dat je niet gemeen kunt zijn tegen mensen met een beperking. Dat wordt vaak vergeten." Dit kan zich uiten in sociale uitsluiting bij evenementen, een afwijzende houding, of een algemeen gebrek aan bewustzijn waardoor de ervaringen van queer personen met een beperking worden uitgewist.
Deze kwetsbaarheid wordt versterkt voor degenen die afhankelijk zijn van zorgverleners. Het rapport merkt op dat een afhankelijkheidspositie het ongelooflijk moeilijk kan maken om grensoverschrijdend gedrag te melden of om persoonlijke grenzen aan te geven, wat leidt tot een verlies van lichamelijke integriteit en een hoger risico op misbruik.
Wat kunnen we doen? Een oproep tot actie
De Lhbtiqa+ Monitor 2024 is niet alleen een opsomming van problemen; het is een impliciete oproep tot verandering. Hoewel het rapport tips biedt voor professionals, is de boodschap voor ons eenvoudiger en directer: we moeten het beter doen. Dit is een verantwoordelijkheid voor de hele gemeenschap.
Voor organisatoren en locaties:
- Controleer je toegankelijkheid: Ga verder dan de basis. Is je locatie toegankelijk voor verschillende fysieke beperkingen? Bied je een prikkelarme ruimte? Staat informatie over de toegankelijkheid duidelijk vermeld op al het promotiemateriaal?
- Communiceer proactief: Wacht niet tot erom gevraagd wordt. Vermeld de toegankelijkheidsvoorzieningen vooraf en geef een contactpersoon op waar mensen terechtkunnen met specifieke vragen.
Voor ons allemaal:
- Informeer jezelf: Leer over de uitdagingen waarmee leden van onze gemeenschap met een beperking te maken hebben. Begrijp dat toegankelijkheid meer is dan alleen fysieke toegang.
- Ga validisme tegen: Als je het ziet in onze gemeenschap – of het nu een ontoegankelijke locatie is of een afwijzende opmerking – spreek je dan uit.
- Luister en pas je aan: Stel de stemmen van lhbtq+-personen met een beperking centraal. Vraag wat zij nodig hebben om zich veilig, welkom en onderdeel van de groep te voelen, en handel daar vervolgens naar.
Het creëren van een echt inclusieve gemeenschap vereist een bewuste inspanning. Dit rapport laat zien waar de hiaten liggen. Nu is het aan ons allemaal om die te dichten.
