Het drama, dat in première ging op het Filmfestival van Berlijn en onder Duitse regie staat, duikt in het waargebeurde verhaal van twee 19e-eeuwse Schotse leraressen wier levens en reputaties werden verwoest door de beschuldiging van een leerlinge van een lesbische affaire. De zaak, die plaatsvond in Edinburgh in 1810, inspireerde later het invloedrijke toneelstuk The Children’s Hour (1934) van Lillian Hellman, dat op zijn beurt werd verfilmd in een bekende versie uit 1961 met Audrey Hepburn en Shirley MacLaine in de hoofdrollen.
De nieuwe film van regisseur Sophie Heldman, gebaseerd op de studie Scotch Verdict van historica Lillian Faderman, gaat echter verder dan de bedekte taal en tragische implicaties van eerdere versies. In plaats daarvan biedt de film een openhartige verkenning van seksualiteit, ras en klasse in een tijd waarin de geringste suggestie van een relatie tussen personen van hetzelfde geslacht rampzalige gevolgen kon hebben.
Het verhaal opnieuw verteld
De film draait om Marianne Woods (Clare Dunne) en Jane Pirie (Flora Nicholson), de eigenaressen van een particuliere meisjesschool. Hun wereld wordt op zijn kop gezet door een kwaadaardig gerucht, gestart door een van hun leerlingen, Jane Cumming (Mia Tharia). Cumming, een studente van kleur met een Indiase moeder, doet een gedetailleerde beschuldiging van een seksuele relatie tussen de twee leraressen.
Het gerucht wordt aangegrepen door haar machtige grootmoeder, Lady Cumming Gordon (Fiona Shaw), wat leidt tot een massale uitschrijving van leerlingen en een verwoestende smaadzaak. De film onderscheidt zich door niet te focussen op het rechtbankdrama, maar op het intieme, persoonlijke leven van de twee vrouwen voor en na de beschuldiging.
Een complexe kijk op seksualiteit en macht
Wat The Education of Jane Cumming bijzonder relevant maakt, is de genuanceerde benadering van de relatie tussen de leraressen. Het verhaal speculeert dat de publieke beschuldiging mogelijk juist de katalysator was die Woods en Pirie dwong hun wederzijdse aantrekkingskracht onder ogen te zien en ernaar te handelen. Het is een complexe psychologische invalshoek die het verhaal verschuift van simpele vervolging naar een meer diepgaande studie van identiteitsvorming onder druk.
Bovendien behandelt de film de intersectionele dynamiek die een rol speelt. Jane Cumming wordt niet alleen afgeschilderd als een rancuneuze leerlinge, maar ook als een trotse, geïsoleerde jonge vrouw van kleur die wordt gepest door haar witte medeleerlingen. Haar getuigenis wordt door de rechtbank uiteindelijk als verdacht beschouwd, deels vanwege de racistische opvattingen van die tijd. Dit legt een bittere ironie bloot: haar beschuldiging is krachtig genoeg om levens te verwoesten, maar haar identiteit is te gemarginaliseerd om als geloofwaardige getuige te worden gezien.
Met sterke acteerprestaties en een script dat historische en emotionele helderheid vooropstelt, is The Education of Jane Cumming een ingetogen en intelligente hervertelling van een fundamenteel verhaal uit de queer geschiedenis, opnieuw ingekaderd voor een hedendaags publiek.
