Voor de meesten van ons is een overstap op Schiphol een korte, saaie pauze. Even een veel te dure koffie halen voor het volgende deel van de reis begint. Maar bijna vijf jaar geleden betekende die tussenstop alles voor Youssef Aboelmagd. Het was een berekende gok op leven en dood, die het einde van het ene leven en het begin van een ander markeerde.
Vandaag de dag is Youssef een centrale figuur in de Haarlemse queer scene. Hij werkt als community builder voor kunstruimte Nieuwe Vide en als community outreach coördinator voor de gemeente. Hij is degene die verbindingen legt, evenementen organiseert en de stad adviseert over hoe zij haar lhbtqia+-inwoners beter kan ondersteunen. Maar zijn weg hiernaartoe was allerminst vanzelfsprekend.
Een berekende vlucht
In Alexandrië, Egypte, was Youssef net afgestudeerd als civiel ingenieur, maar hij had er geen toekomst. Als queer man werd hij beschouwd als vogelvrij, volkomen verstoken van wettelijke bescherming. Daarbovenop hing de verplichte militaire dienstplicht hem boven het hoofd. "Ik voelde er helemaal niets voor," legt hij uit. "Ik heb er alles aan gedaan om te worden afgekeurd."
Dat lukte, maar het was pas de eerste horde. Hij moest Egypte zo snel mogelijk verlaten. Met het spaargeld uit zijn studententijd boekte hij de enige vluchtroute die hij kon vinden: een ticket naar Brazilië. Het cruciale detail? Een tussenstop in Amsterdam. Tijdens die overstap stapte hij af op de Koninklijke Marechaussee en gaf hij aan asiel te willen aanvragen in Nederland.
De opluchting van een veilige landing was echter van korte duur. Youssef werd overgeplaatst naar een asielzoekerscentrum (azc) in Den Helder, waar de omstandigheden volgens hem "verschrikkelijk" waren. Hij was de ene kast ontvlucht, om vervolgens direct weer in een andere te worden gedwongen. "Zelfs daar kon ik niet openlijk queer zijn," herinnert hij zich. Die ervaring gaf hem een pijnlijk inzicht in de kwetsbaarheid van lhbtqia+-personen binnen het asielsysteem — een systeem dat juist bescherming hoort te bieden.
Van kunstruimte tot ontmoetingsplek
Na een relatief snelle asielprocedure ontving Youssef zijn verblijfsvergunning en begon hij een nieuw leven op te bouwen. Die ervaringen zet hij nu in voor zijn dubbele functie in Haarlem, met een bijzondere focus op het creëren van de veilige plekken die hij zelf ooit zo miste. Zijn thuisbasis is Nieuwe Vide, een kunstcentrum dat veel meer is dan alleen een galerie.
"Het is een plek met 35 kunstenaarsateliers, tentoonstellingen en een bibliotheek," vertelt Youssef, "maar het is ook een ontmoetingsplek voor de gemeenschap." Hij nodigt queer nieuwkomers van harte uit voor de vaste activiteiten, die voor iedereen toegankelijk zijn en een laagdrempelige manier bieden om mensen te ontmoeten en Nederlands te oefenen:
- Taalcafé: Twee keer per maand op dinsdag van 15:00 tot 16:30 uur.
- Soep op Woensdag: Elke woensdag om 13:00 uur. Schuif gezellig aan voor een kom soep voor slechts € 2,50.
- Community Café: Elke donderdag.
"Het is een fantastische kans om kunstenaars, buurtbewoners en andere bezoekers te ontmoeten," voegt hij toe. Wie meer wil weten of gewoon in contact wil komen, kan rechtstreeks mailen naar youssef@nieuwevide.nl.
Een oproep aan de gemeenschap
Het werk van Youssef draait om veel meer dan alleen het organiseren van gezellige bijeenkomsten. Hij is ook activist en gebruikt zijn platform om structurele verandering af te dwingen. Zo is hij betrokken bij 'Live Your Story', een organisatie die theatervoorstellingen en workshops over queer thema's op scholen verzorgt, en adviseert hij de gemeente Haarlem vanuit de Regenboogcoalitie.
Zijn meest dringende boodschap richt zich echter tot de Nederlandse queer community en de instanties die hulp horen te bieden. "Ik heb met eigen ogen gezien dat het voor queer mensen niet veilig is in een azc," stelt hij onomwonden. "Organisaties als het COC zouden meer moeten doen voor deze groep, zoals het organiseren van uitjes of andere activiteiten. Contact tussen queer nieuwkomers en Nederlanders is ontzettend belangrijk."
Daarnaast probeert hij het bewustzijn te vergroten onder medewerkers die direct met asielzoekers werken. "Ik wil workshops geven aan COA-medewerkers om hen meer bewust te maken van de positie van queer mensen in de opvanglocaties." De reactie tot nu toe? "Het COA staat er niet voor open."
Het verhaal van Youssef is een krachtige herinnering dat het aanvragen van asiel niet het einde van de strijd is, maar het begin van een nieuwe. Met zijn werk in Haarlem bouwt hij bruggen, maar zijn oproep aan ons allemaal is helder: we moeten meer doen om te zorgen dat iedereen die hier veiligheid zoekt, niet alleen een toevluchtsoord vindt, maar een echte gemeenschap.
