In 2006 ontving de debuutroman van John Green, Het Grote Misschien (oorspronkelijke titel: Looking for Alaska), de Michael L. Printz Award, een van de meest prestigieuze prijzen in de young adult-literatuur. Tien jaar later bestempelde de American Library Association (ALA) het als het meest aangevochten boek in de Verenigde Staten. Deze paradox vormt de kern van de nalatenschap van de roman: een verhaal dat wordt geprezen om zijn emotionele diepgang en rauwe eerlijkheid, maar tegelijkertijd het doelwit is van pogingen om het uit schoolbibliotheken en lesprogramma's in het hele land te verwijderen.
De roman, voor het eerst gepubliceerd in 2005, is een klassieker binnen de moderne young adult-literatuur en vertelt een op het eerste gezicht bekend verhaal. Het volgt verteller Miles "Pudge" Halter die zijn rustige leven in Florida verlaat op zoek naar wat hij een "Groot Misschien" noemt op een kostschool in Alabama. Daar vindt hij een hechte vriendengroep en raakt hij gefascineerd door de briljante, grappige en zeer getroubleerde Alaska Young. De roman is opgesplitst in twee delen, "Vóór" en "Na", waarbij een enkele tragische gebeurtenis de levens van alle betrokkenen onherroepelijk verandert.
In het oog van de storm
De drang om Het Grote Misschien van scholen te verbannen is geen recent fenomeen. Het boek staat al jaren op de lijst van meest aangevochten boeken van de ALA. Bezwaren van oudergroepen en schoolbesturen noemen steevast de aanwezigheid van scheldwoorden, minderjarig drinken en roken, en seksueel expliciete inhoud. Een scène waarin orale seks wordt beschreven, wordt door tegenstanders vaak als "pornografisch" bestempeld.
In plaatsen als Marion County, Kentucky, voerden ouders aan dat het boek leerlingen zou aanmoedigen "te experimenteren met pornografie, seks, drugs, alcohol en scheldwoorden." In Depew, New York, werden ook "verwijzingen naar homoseksualiteit" als reden voor verwijdering genoemd. Hoewel de hoofdpersonages van de roman niet expliciet lhbtq+ zijn, is de aanwezigheid van zelfs kleine queer-verwijzingen genoeg geweest om de woede van censoren op te wekken, een patroon dat bij veel aangevochten boeken te zien is.
Deze bezwaren benadrukken een diepe culturele kloof in de Verenigde Staten over welk materiaal geschikt wordt geacht voor tienerlezers. Voorstanders van het boek, waaronder docenten en bibliothecarissen, stellen dat het thema's behandelt die zeer relevant zijn voor jongeren: rouw, mentale gezondheid, vriendschap en de gevolgen van impulsieve beslissingen.
Een verhaal over rouw, niet over genot
Wat tegenstanders volgens de auteur vaak over het hoofd zien, is de literaire context. De roman is een diepgaande verkenning van rouw en de zoektocht naar betekenis in het licht van verlies. De reis van Miles is er niet een die risicovol gedrag verheerlijkt, maar een die worstelt met de nasleep ervan. De structuur zelf – het aftellen van de dagen tot een tragedie en vervolgens het tellen van de dagen erna – kadert het hele verhaal rond verlies en de gevolgen daarvan.
John Green heeft zijn werk publiekelijk bij tal van gelegenheden verdedigd. In een video uit 2008 met de titel "I Am Not A Pornographer" ging hij rechtstreeks in op de controverse en legde hij de bedoeling achter de vaak aangehaalde seksscène uit.
"Ik wilde een contrast schetsen tussen die scène, waar veel fysieke intimiteit is maar die uiteindelijk emotioneel erg leeg is, en de scène die er direct op volgt, waar geen serieuze fysieke interactie is, maar wel een intense emotionele connectie," verklaarde Green. Hij stelde dat het verwijderen van dergelijke scènes uit jeugdliteratuur jongeren de kans ontneemt om zich in een veilige, literaire context bezig te houden met complexe emotionele realiteiten.
Van pagina naar scherm en terug in de schijnwerpers
Het debat over het boek laaide in 2019 opnieuw op met de release van een goed ontvangen achtdelige miniserie op Hulu. De verfilming bracht het verhaal naar een nieuwe generatie en oogstte lof voor de trouwe en genuanceerde weergave van de personages en hun worstelingen. Voor velen bevestigde de serie de status van de roman als een belangrijk werk binnen de young adult-fictie, een werk dat zijn lezers vertrouwt om met moeilijke onderwerpen volwassen om te gaan.
Uiteindelijk is het verhaal van Het Grote Misschien een casestudy in de aanhoudende Amerikaanse cultuuroorlogen. Het is een herinnering dat een boek zowel een gevierd literair werk als een doelwit voor censuur kan zijn, vaak om precies dezelfde redenen: de onwrikbare bereidheid om de rommelige, gecompliceerde en soms pijnlijke realiteit van het opgroeien te verkennen.
