Eerste Kamer staat voor stemming over omstreden asielwet
DEN HAAG – De Eerste Kamer staat op het punt een cruciale stemming te houden die het Nederlandse asielbeleid aanzienlijk zou kunnen verstrengen, met ingrijpende gevolgen voor de meest kwetsbaren, waaronder lhbti+-personen die hun toevlucht zoeken. Komende dinsdag brengen de senatoren hun definitieve stem uit over een pakket asielwetten, waarbij één voorstel in het bijzonder grote zorgen baart: het strafbaar stellen van verblijf in het land zonder wettelijke status.
De voorgestelde wetgeving, een hoeksteen van de agenda van het nieuwe kabinet-Schoof, stuit op felle tegenstand, maar lijkt toch een krappe meerderheid te halen. De uitkomst hangt nu af van enkele cruciale stemmen, waardoor de toekomst van veel asielzoekers aan een zijden draadje hangt.
Lhbti+-belangenorganisaties slaan alarm over 'onmenselijke' gevolgen
Tijdens het debat in de Eerste Kamer werden de specifieke gevaren voor queer asielzoekers onder de aandacht gebracht door senator Gaby Perin-Gopie van Volt. Zij presenteerde een brief van LGBT Asylum Support, een organisatie die rechtstreeks met deze groep werkt, waarin de mogelijke gevolgen van de nieuwe wet worden beschreven.
De brief schetst een sombere realiteit. Veel queer asielzoekers wachten al tot drie jaar in overvolle en vaak onveilige opvangcentra op een beslissing van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Voor hen wordt de angst voor afwijzing versterkt door de nieuwe dreiging om als crimineel te worden bestempeld als hun aanvraag wordt afgewezen.
"Een fatsoenlijk land kan kwetsbare mensen niet op deze manier behandelen, en tweederangsburgers creëren waarop jacht kan worden gemaakt", stelde de organisatie. Ze waarschuwen voor een systeem dat mensen straft die al op de vlucht zijn voor vervolging. De focus zou volgens hen niet moeten liggen op strafmaatregelen, maar op het herstellen van het diep gebrekkige en trage asielproces.
De politieke rekensom: alle ogen op het CDA gericht
De goedkeuring van de wet is nog niet zeker en hangt sterk af van de partij Christen-Democratisch Appèl (CDA). De senatoren van de partij, die historisch gezien tegen het strafbaar stellen van illegaal verblijf waren, staan nu onder grote druk om het pakket van de regering te steunen.
Om hen over de streep te trekken, heeft asielminister Bart van den Brink een belangrijke voorwaarde benadrukt: de wet zou alleen worden gebruikt om migranten te vervolgen die actief weigeren mee te werken aan hun uitzetting. Dit is bedoeld om anderen, zoals gezinnen met kinderen of mensen in kwetsbare situaties, te vrijwaren van strafrechtelijke vervolging.
Critici, waaronder de Socialistische Partij (SP), wijzen er echter op dat deze garantie niet expliciet in de wet zelf is vastgelegd. De tekst zou illegaal verblijf nog steeds officieel tot een strafbaar feit maken, waardoor de toepassing ervan openligt voor interpretatie door toekomstige regeringen.
Partijen als GroenLinks-PvdA en D66 hebben het voorstel veroordeeld en noemen het "onbarmhartig" en een "steen op de maag".
Een oplossing op zoek naar een probleem?
Belangenorganisaties stellen dat de regering zich op het verkeerde probleem richt. De echte crisis, zo beweren zij, is het systemische falen van de IND om asielaanvragen binnen een redelijke termijn te behandelen. Nederland is eerder door het Europees Hof op de vingers getikt voor het niet halen van de beslistermijn van zes maanden.
In plaats van de druk op het systeem te verlichten, zal deze nieuwe wet naar verwachting een extra laag bureaucratie en juridische complexiteit toevoegen, waardoor de vertragingen die het beweert aan te pakken mogelijk juist verergeren. Zoals LGBT Asylum Support opmerkte, willen queer asielzoekers geen debat over boetes of straffen, maar een eenvoudig, tijdig en humaan antwoord op hun verzoek om veiligheid.
De definitieve, hoofdelijke stemming over de asielwetten staat gepland voor dinsdag 21 april. De beslissing die die dag wordt genomen, zal blijvende gevolgen hebben voor de levens van duizenden mensen die hun toevlucht zoeken in Nederland.
