GABORONE, BOTSWANA – De regering van Botswana heeft formeel Artikel 164 van het Wetboek van Strafrecht geschrapt, de wet uit het koloniale tijdperk die intimiteit tussen mensen van hetzelfde geslacht strafbaar stelde. Deze stap versterkt de positie van het land als een van de meer progressieve naties in Afrika op het gebied van LHBTIQ+-rechten en sluit een jarenlang juridisch proces af.
Hoewel de wet al enkele jaren niet meer afdwingbaar was, is de officiële schrapping uit de wetboeken een belangrijk moment voor de LHBTIQ+-gemeenschap van het land. Het proces begon met een historische uitspraak van het Hooggerechtshof in 2019, waarin de bepaling ongrondwettelijk werd bevonden. Rechter Michael Leburu verklaarde destijds dat “de menselijke waardigheid wordt aangetast wanneer minderheidsgroepen worden gemarginaliseerd.”
Het daaropvolgende hoger beroep van de regering werd in 2021 verworpen door het Hof van Beroep, waardoor de wet nietig werd verklaard. Deze laatste wetgevende stap, uitgevoerd door procureur-generaal Dick Bayford, wist de discriminerende tekst officieel uit, waarbij alleen de bepalingen met betrekking tot bestialiteit intact blijven.
De lokale belangengroep LeGaBiBo (Lesbians, Gays and Bisexuals of Botswana) verwelkomde de formele schrapping in een verklaring. De organisatie merkte op dat de wet tastbare negatieve gevolgen had voor de gemeenschap, die de toegang tot gezondheidszorg, kansen op de arbeidsmarkt en persoonlijke veiligheid beïnvloedde. "Voor velen waren deze bepalingen niet slechts woorden op papier – het was de geleefde realiteit," aldus de groep, die toevoegde dat de schrapping een duidelijk signaal is dat queer personen in Botswana "geen criminelen zijn" en juridische bescherming verdienen.
De ontwikkeling in Botswana staat in contrast met regressieve juridische trends in andere delen van het continent. Voor de LHBTIQ+-gemeenschap in Nederland en de rest van Europa dient het als een belangrijke herinnering aan de voortdurende en vaak moeilijke weg naar gelijke rechten wereldwijd.
Ondanks deze vooruitgang merken activisten in Botswana op dat er nog uitdagingen zijn. De volgende belangrijke juridische strijd is die voor de openstelling van het huwelijk, waarover momenteel een rechtszaak loopt.
