WARSCHAU - De Poolse regering heeft bevestigd dat ze homohuwelijken die in andere landen van de Europese Unie zijn gesloten, wettelijk gaat erkennen. De aankondiging van de regering van premier Donald Tusk volgt op bindende uitspraken van zowel het Europees Hof van Justitie als de hoogste Poolse bestuursrechter, die het land verplichten de juridische status van deze verbintenissen te respecteren.
De hoofdstad Warschau wordt de eerste gemeente die de verandering doorvoert. Burgemeester Rafał Trzaskowski heeft bevestigd dat de stad zal beginnen met het registreren van de huwelijken. De verwachting is dat de nieuwe procedures kort daarna landelijk zullen worden overgenomen.
Deze ontwikkeling is een belangrijk moment voor de Poolse lhbtq+-gemeenschap. Jarenlang zagen stellen die in landen als Nederland, Duitsland of Spanje trouwden hun juridische status verdwijnen bij terugkeer naar Polen. Dit besluit biedt hun een mate van juridische erkenning en zekerheid waar ze lang voor hebben gevochten.
De weg naar erkenning
De beleidswijziging was geen vrijwillige politieke beslissing, maar het resultaat van een langdurig juridisch proces. In november vorig jaar oordeelde het Europees Hof van Justitie, in een zaak die specifiek betrekking had op Polen, dat alle EU-lidstaten homohuwelijken moeten respecteren met het oog op verblijfsrecht en vrij verkeer. Eerder deze maand bevestigde de Poolse Hoge Administratieve Rechtbank dat in het buitenland wettig gesloten huwelijken moeten worden overgenomen in de Poolse burgerlijke stand.
Ondanks deze duidelijke juridische mandaten aarzelde de nieuwe regering, die eind 2023 aan de macht kwam, aanvankelijk. Ambtenaren noemden technische moeilijkheden als reden, wat leidde tot frustratie en een gevoel van verraad onder lhbtq+-activisten die de coalitie van Tusk hadden gesteund. Sommige waarnemers suggereerden dat de vertraging een politieke berekening was om conservatievere kiezers niet van zich te vervreemden in de aanloop naar de parlementsverkiezingen van volgend jaar.
De regering heeft zich nu echter gecommitteerd aan het handhaven van de gerechtelijke bevelen. "Dit gaat in de eerste plaats over de rechtsstaat en het naleven van de wet," verklaarde premier Tusk voorafgaand aan een kabinetsvergadering.
Een nieuwe toon vanuit Warschau
De stap staat in schril contrast met het beleid van de vorige conservatieve regering, waaronder Polen bekendheid verwierf met de zogenoemde "lhbt-vrije zones" en een vijandige officiële houding tegenover queer personen. De strijd voor gelijkheid werd door de machthebbers vaak afgedaan als een gevaarlijke buitenlandse ideologie.
In zijn toespraak erkende premier Tusk de uiteenlopende opvattingen over relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht binnen de Poolse samenleving, die hij toeschreef aan "traditie, geloof, ervaring en politieke overtuigingen."
"Maar er is één ding waarover we het niet oneens kunnen zijn: de kwestie van menselijke waardigheid, het recht op geluk, het recht op gelijke behandeling," vervolgde hij. Tusk bood ook namens de Poolse regering formeel zijn excuses aan aan "iedereen die zich jarenlang afgewezen en vernederd heeft gevoeld."
Hoewel dit besluit geen huwelijksgelijkheid in Polen zelf invoert, dient het als een cruciaal alternatief voor veel stellen, door hen juridische erkenning te bieden en hun waardigheid als gezin te bevestigen.
