Een brede coalitie van Nederlandse queer-organisaties en voorvechters van digitale rechten is een juridische procedure gestart tegen Meta, het moederbedrijf van Instagram en Facebook. De groep, vertegenwoordigd door advocatenkantoor Bureau Brandeis, stelt dat het platform zich schuldig maakt aan discriminerende praktijken door systematisch Instagram-accounts van LHBTIQ+-initiatieven te verwijderen zonder duidelijke rechtvaardiging of een eerlijke bezwaarprocedure.
De actie volgt op een recente golf van accountopschortingen die prominente platforms uit de gemeenschap trof, waaronder de Amsterdamse Club Church, evenementenorganisator The Queer Agenda en kunstenaarscollectief Tillatec. Hoewel sommige van deze accounts na publieke verontwaardiging uiteindelijk werden hersteld, melden de organisaties een frustrerende cyclus van verwijdering en herstel die een klimaat van onzekerheid en instabiliteit creëert.
“We hebben onze accounts terug, maar voor hoelang?” zei Caspar Pisters, die spreekt namens Club Church en andere getroffen initiatieven. “De impact reikt veel verder dan individuele Instagram-profielen. Het creëert onzekerheid binnen de hele LHBTIQA+-gemeenschap.”
'Onze gemeenschappen worden online uitgewist'
De organisaties stellen dat deze acties neerkomen op een vorm van digitale uitwissing die gemarginaliseerde groepen onevenredig treft. Voor velen in de LHBTIQ+-gemeenschap is Instagram een essentieel middel voor verbinding, het organiseren van evenementen, het delen van informatie en het opbouwen van een gevoel van saamhorigheid.
“Wat Meta doet, treft de regenbooggemeenschap en andere minderheden onevenredig hard,” aldus een woordvoerder van COC Nederland. “Het beperkt ons vermogen om elkaar te ontmoeten, gehoord te worden, zichtbaar te zijn en uiteindelijk onszelf te zijn. We kunnen niet toestaan dat onze gemeenschappen online worden uitgewist of het zwijgen wordt opgelegd.”
De coalitie wijst op een vermeende dubbele standaard in het contentmoderatiebeleid van Meta. Ze benadrukken een beleidswijziging van vorig jaar waarin Meta bevestigde bepaalde haatdragende uitingen toe te staan, zoals het ‘geestesziek’ noemen van homoseksuelen of vrouwen ‘objecten’ noemen, terwijl tegelijkertijd hard wordt opgetreden tegen accounts die de queer-gemeenschap en andere minderheden bedienen.
De juridische grondslag: een beroep op EU- en Nederlandse wetgeving
Als eerste stap heeft Bureau Brandeis een officiële sommatiebrief naar Meta gestuurd. In de brief wordt gesteld dat de praktijken van het bedrijf mogelijk in strijd zijn met verschillende belangrijke regelgevingen, waaronder:
- De EU Digital Services Act (DSA): Een baanbrekende wet die grote online platforms verplicht transparanter te zijn over hun contentmoderatie en gebruikers effectieve beroepsmogelijkheden te bieden.
- Europese grondrechten: Waaronder de vrijheid van meningsuiting en het discriminatieverbod.
- Nederlandse anti-discriminatiewetgeving.
De brief stelt dat Meta geen betekenisvolle uitleg geeft voor het verwijderen van accounts, onvoldoende menselijke controle toepast bij besluitvorming en geen effectieve beroepsprocedures biedt. De organisaties eisen dat Meta stopt met wat zij de onrechtmatige verwijdering van queer-accounts noemen en volledige transparantie biedt over de criteria die zijn gebruikt bij eerdere verwijderingen.
Dit probleem reikt verder dan Nederland. Repro Uncensored, een internationale organisatie die strijdt tegen digitale censuur en deel uitmaakt van de coalitie, meldde in april alleen al meer dan 130 klachten te hebben ontvangen van accounts die door Meta waren verwijderd. Veel van deze accounts hielden zich bezig met LHBTIQ+-rechten, vrouwenrechten en seksuele gezondheid.
“Deze zaak gaat over digitale discriminatie en de uitsluiting van gemeenschappen,” zei Martha Dimitratou van Repro Uncensored. “Wat op het spel staat, zijn de rechten van queer-gemeenschappen in Nederland en van mensen wereldwijd die afhankelijk zijn van deze platforms voor toegang tot informatie en deelname aan het publieke debat.”
De volledige lijst van organisaties die de juridische stappen ondersteunen, omvat COC Nederland, Club Church, The Queer Agenda, Tillatec, Bits of Freedom, Repro Uncensored, BUTT Magazine, Sauna Nieuwezijds, Free Willie Amsterdam, Striptopia en No Limits! Art Castle.
