De alarmbellen rinkelen voor de lhbtq+-gemeenschap in Turkije en in heel Europa. Een uitgelekt concept van een nieuw justitieel hervormingspakket heeft het plan van de Turkse regering onthuld om een ongekende juridische aanval te lanceren op queer en trans personen, waarbij ze jarenlange gevangenisstraffen riskeren, simpelweg omdat ze zichzelf zijn.
Het voorstel, dat het '11e Justitiële Pakket' wordt genoemd, is bedoeld om het wetboek van strafrecht en het burgerlijk wetboek van het land te wijzigen met bewoordingen die zo vaag en vijandig zijn dat het lhbtq+-personen effectief uit het openbare leven zou kunnen wissen. Onder het mom van de bescherming van 'het gezin' en de 'openbare zeden' — retoriek die de regering van president Erdoğan vaak gebruikt om het terugdraaien van rechten te rechtvaardigen — zou de wet nieuwe misdrijven creëren en wrede barrières opwerpen voor essentiële gezondheidszorg.
Een nieuw wapen om queer-zijn te criminaliseren
Het meest alarmerende voorstel is een nieuw artikel in het wetboek van strafrecht dat iedereen straft die “zich bezighoudt met houdingen of gedragingen die in strijd zijn met het biologische geslacht en de algemene moraal.” Deze opzettelijk dubbelzinnige formulering is een wapen dat ontworpen is om de hele lhbtq+-gemeenschap te treffen. De mogelijke gevolgen zijn verwoestend:
- Tot drie jaar gevangenisstraf voor onduidelijk omschreven 'gedragingen in strijd met het biologische geslacht'.
- Strafbaarstelling van de 'promotie' van lhbtq+-identiteit, een clausule die gebruikt kan worden om belangenorganisaties te sluiten, journalisten te censureren en individuen te vervolgen voor online posts.
- Een specifieke straf van maximaal vier jaar gevangenisstraf voor iedereen die deelneemt aan een symbolische huwelijks- of verlovingsceremonie van hetzelfde geslacht.
“Dit is niet zomaar een wet; het is een door de staat gesanctioneerde onderdrukkingscampagne”, zei Hugh Williamson van Human Rights Watch, die waarschuwde dat het voorstel ervoor zou zorgen dat lhbtq+-personen in constante angst voor arrestatie moeten leven.
Een aanval op transgenderzorg en -autonomie
Het wetsontwerp richt zich specifiek op de transgendergemeenschap en probeert de toegang tot genderbevestigende zorg vrijwel onmogelijk te maken. De voorgestelde wijzigingen zouden de bestaande wettelijke bescherming volledig uithollen en vervangen door een systeem van controle en bestraffing.
Volgens de nieuwe regels zou een persoon die genderbevestigende medische zorg zoekt, te maken krijgen met:
- Een nieuwe minimumleeftijd van 25 jaar, een aanzienlijke verhoging ten opzichte van de huidige leeftijd van 18 jaar.
- Een wrede en medisch onnodige eis van permanente onvruchtbaarheid voordat met de zorg mag worden doorgegaan.
- Een bureaucratische nachtmerrie van evaluaties door meerdere, door de overheid goedgekeurde ziekenhuizen.
Nog schokkender is dat de wet zowel artsen als patiënten die buiten deze nieuwe beperkingen opereren, strafbaar zou stellen. Zorgverleners kunnen tot zeven jaar gevangenisstraf krijgen, terwijl trans personen die zorg ontvangen tot drie jaar gevangenisstraf kunnen krijgen. Dit zou essentiële gezondheidszorg onvermijdelijk de illegaliteit in drijven, waardoor kwetsbare mensen aan enorme gevaren worden blootgesteld.
Een patroon van haat en een oproep tot solidariteit
Dit wetsvoorstel is de nieuwste en gevaarlijkste stap in de escalerende oorlog van de Turkse regering tegen lhbtq+-rechten. Het volgt op jaren van Pride-verboden, haatdragende retoriek van functionarissen en de terugtrekking van het land uit de Conventie van Istanbul inzake geweld tegen vrouwen.
Mensenrechtenexperts hebben verklaard dat deze voorstellen een flagrante schending zijn van het internationaal recht, inclusief het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat ook door Turkije is ondertekend. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft eerder al vergelijkbare 'propagandawetten' veroordeeld, met de uitspraak dat ze discriminerend zijn en fundamentele vrijheden schenden.
Voor ons in Nederland is deze ontwikkeling in een land aan de rand van Europa een grimmige herinnering dat vooruitgang niet vanzelfsprekend is. Terwijl Turkse lhbtq+-groepen zich moedig organiseren om tegen deze wetgeving te vechten, is hun oproep tot internationale solidariteit urgenter dan ooit. De Europese Unie en haar lidstaten moeten onmiddellijk druk uitoefenen op Turkije om dit haatdragende en regressieve plan te laten varen voordat het wet wordt.
