DEN HAAG – In een belangrijk adviesrapport heeft de Gezondheidsraad de Nederlandse aanpak van genderbevestigende zorg voor jongeren, bekend als het 'Dutch protocol', bevestigd en omschreven als een "zorgvuldig proces". De conclusie volgt na een meerjarig onderzoek dat werd ingesteld naar aanleiding van moties in de Tweede Kamer en een veranderend internationaal landschap, waarin sommige landen een restrictiever beleid voeren ten aanzien van transgenderzorg voor minderjarigen.
Het advies van de raad aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport biedt houvast voor transgenderjongeren en hun families, die te maken hadden met onzekerheid door een steeds meer gepolariseerd publiek debat. Het onderzoek werd gestart als reactie op een groeiende en veranderende patiëntenpopulatie en kritiek op de langetermijneffecten van behandelingen zoals puberteitsremmers en hormonen.
Context en internationale vergelijking
De Gezondheidsraad merkt op dat, hoewel andere landen voorzichtiger zijn geworden, directe vergelijkingen vaak misleidend zijn. Het rapport suggereert dat sommige buitenlandse zorgstelsels het protocol mogelijk niet met dezelfde zorgvuldigheid hebben geïmplementeerd als in Nederland. Specifiek benadrukt het dat "niet duidelijk is of in andere landen voldoende aandacht is besteed aan exploratie en psychologische begeleiding", een hoeksteen van de Nederlandse aanpak.
De raad vond "aanwijzingen voor enige verbetering in de mentale uitkomsten" en stelde vast dat "het aantal gevallen van spijt laag is" na de behandeling. Wel erkende de raad transparant de beperkingen van de huidige kennis.
Aanbevelingen voor de toekomst
Hoewel de raad het huidige zorgmodel onderschrijft, benadrukt hij dat het gebrek aan uitgebreide langetermijndata geen reden is om het bestaande kader stop te zetten of fundamenteel te wijzigen. De raad stelt dat "niets doen ook schadelijk kan zijn voor de mentale gezondheid." Om de bestaande kennishiaten aan te pakken, heeft de raad verschillende belangrijke aanbevelingen gedaan:
- Verbeterde informatievoorziening: Jongeren en hun ouders moeten grondig worden geïnformeerd over de wetenschappelijke onzekerheden en mogelijke gezondheidsrisico's op de lange termijn die met de behandeling gepaard gaan.
- Langetermijnonderzoek: Een oproep tot robuuster en uitgebreider onderzoek naar de langetermijneffecten van de behandeling, inclusief studies naar detransitie en spijt. De raad adviseert om grotere groepen patiënten "tot ver in de volwassenheid" te volgen.
Opluchting en voorzichtig optimisme vanuit de gemeenschap
Het rapport werd positief ontvangen door belangen- en ondersteuningsorganisaties voor transgender personen. "Ik ben blij dat bevestigd is wat we eigenlijk al wisten", zei Liora ten Brinke van patiëntenorganisatie Transvisie. "Wij twijfelden niet aan de zorgvuldigheid van de zorg."
Een groep die ouders van trans kinderen vertegenwoordigt, Ouders van Trans Kinderen, sprak ook steun uit voor de bevindingen van de raad en benadrukte de negatieve impact van het verhitte publieke debat. "Wij als ouders zien dat onze kinderen hier last van hebben", verklaarde de groep via e-mail. "Het creëert onzekerheid over of ze dezelfde goede zorg kunnen blijven ontvangen die ze nodig hebben."
Professor Robert Vermeiren, kinder- en jeugdpsychiater bij het LUMC, noemde het advies van de raad om door te gaan met het huidige zorgmodel een positieve ontwikkeling. Hij was twee jaar geleden co-auteur van een Europees artikel waarin werd gewaarschuwd voor onjuiste toepassing van het protocol in het buitenland. "Het protocol wordt breed gewaardeerd, maar sommige buitenlandse landen waren niet zo zorgvuldig", zei Vermeiren. Hij voegde toe: "Tegelijkertijd moeten we dit in Nederland goed blijven monitoren." Hij steunt de oproep tot zorgvuldiger onderzoek krachtig.
De universitair medische centra in Amsterdam, Nijmegen en Groningen, die deze gespecialiseerde zorg verlenen, hebben laten weten dat ze eerst de implicaties van het advies voor de patiëntenzorg en het lopende onderzoek zullen bestuderen voordat ze met een gedetailleerde reactie komen.
Gebaseerd op berichtgeving van Trouw
