Een lesbisch koppel uit Turkije, dat toevlucht zocht en later trouwde in Nederland, leeft al drie jaar in onzekerheid in afwachting van een beslissing van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) op hun asielaanvraag. De zaak is geëscaleerd nadat de IND twee afzonderlijke rechterlijke uitspraken negeerde die de dienst opdroegen een besluit te nemen, wat leidde tot beschuldigingen van 'bewuste minachting van de rechtsstaat' door belangenorganisatie LGBT Asylum Support.
Het koppel diende op 23 juni 2023 een asielaanvraag in. Hun wachttijd is inmiddels opgelopen tot 36 maanden, wat de absolute Europese wettelijke limiet van 21 maanden ver overschrijdt. Als reactie op de inactiviteit stapte het koppel tweemaal met succes naar de rechter wegens 'het niet tijdig nemen van een besluit'. In beide gevallen stelde de bestuursrechter hen in het gelijk en legde de IND strikte deadlines op.
De IND negeerde echter beide uitspraken, waardoor de maximale dwangsommen opliepen. "Wanneer een overheidsinstantie rechterlijke uitspraken simpelweg negeert omdat de boetes toch met belastinggeld worden betaald, is het einde van de rechtsstaat in zicht," verklaarde Sandro Kortekaas, voorzitter van LGBT Asylum Support. Hij merkte op dat de IND tijdens een bijeenkomst in mei had beweerd dat wachttijden van drie jaar 'absoluut onmogelijk' waren. "Dit dossier bewijst het schokkende tegendeel," voegde Kortekaas toe.
Gevlucht voor geweld, gestrand in bureaucratie
De benarde situatie van het koppel in Nederland wordt verergerd door de snel verslechterende situatie voor lhbti-personen in hun thuisland. Ze ontvluchtten Turkije om te ontsnappen aan door de staat gesteunde censuur en de dreiging van geweld. Recentelijk is het klimaat verslechterd, met 209 arrestaties na de Trans Pride-mars in Izmir, en platforms als X en Meta die op last van de Turkse autoriteiten de accounts van Pride- en lhbti-organisaties censureren.
"Terugkeren is ondenkbaar voor deze vrouwen; ze zijn hier in Nederland in januari 2024 getrouwd, iets wat in Turkije onmogelijk is," legde Kortekaas uit. "Ze zijn gevlucht om te overleven, maar worden hier gegijzeld door een falend systeem dat hen mentaal breekt." Hun lijdensweg omvatte ook ernstige homofobe incidenten in hun noodopvanglocatie in Biddinghuizen.
Een systeem met twee snelheden
De zaak benadrukt een groeiende bezorgdheid over een asielsysteem met twee snelheden. Hoewel het nieuwe Europese Asiel- en Migratiepact, dat op 12 juni 2026 van kracht wordt, tot doel heeft procedures te verkorten tot zes maanden, lijkt er geen concreet plan te zijn om de achterstand van oudere, vaak schrijnende gevallen zoals dit op te lossen. Dit creëert een onrechtvaardige situatie waarin nieuwkomers mogelijk sneller worden behandeld dan kwetsbare personen die al jaren wachten.
Als reactie op de aanhoudende passiviteit van de IND heeft LGBT Asylum Support haar vijfde brandbrief gestuurd naar de minister voor Asiel en Migratie, Bart van den Brink, en de vaste Kamercommissie ingeschakeld om de minister politiek ter verantwoording te roepen. Als de aanvraag van het koppel niet binnen twee weken wordt goedgekeurd, is de organisatie van plan een civiel kort geding aan te spannen. Met deze juridische stap wordt een rechter verzocht de IND een onbeperkte dagelijkse dwangsom op te leggen wegens de weigering om te voldoen aan rechterlijke bevelen.
