In een opmerkelijke ontwikkeling heeft een rechtbank in Bulgarije de juridische wijziging van geslacht en namen voor twee transgender personen goedgekeurd. Dit biedt een mogelijk nieuwe weg voor gendererkenning in een land waar dit recentelijk vrijwel volledig tot stilstand was gekomen.
Deze ontwikkeling volgt iets meer dan een jaar nadat het Bulgaarse Hooggerechtshof van Cassatie in 2023 een uitspraak deed die feitelijk een algeheel verbod op juridische gendererkenning invoerde, waardoor veel trans personen in een juridisch vacuüm belandden. Die beslissing sloot de deur voor de bestaande administratieve procedures om officiële documenten te wijzigen.
De recente positieve uitspraken, ondersteund door de lokale lhbtq+-organisatie Deystvie, waren niet gebaseerd op een wijziging van de Bulgaarse nationale wetgeving, maar op de suprematie van het recht van de Europese Unie. De beslissingen van de rechtbank zijn in lijn met een belangrijke uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU).
EU-recht creëert opening
Concreet verwees de rechtbank naar de beslissing van het HvJ-EU in de baanbrekende Shipova-zaak. Die uitspraak stelde vast dat een EU-lidstaat niet uitsluitend op basis van zijn eigen nationale wetten mag weigeren een geslachts- en naamswijziging te erkennen, omdat dit een inbreuk vormt op het fundamentele recht van een EU-burger op vrij verkeer. Dit principe wordt nu per geval gebruikt om het nationale verbod aan te vechten.
Hoewel twee personen een positieve uitkomst kregen, wees de rechtbank tegelijkertijd een derde, vergelijkbare aanvraag af. De opgegeven reden voor de afwijzing was dat het medisch deskundigenrapport in de zaak niet bevatte wat de rechtbank beschouwde als een "ondubbelzinnige diagnose van transseksualiteit".
Deze uiteenlopende uitspraken onderstrepen de complexe juridische strijd voor transgenderrechten in Bulgarije. Hoewel de toepassing van EU-recht een cruciale weg naar vooruitgang biedt, blijft het pad naar volledige en consequente juridische gendererkenning onzeker en afhankelijk van individuele rechterlijke beslissingen.
