Het International Film Festival Rotterdam (IFFR) heeft nooit op veilig gespeeld, maar de queer line-up van 2026 lijkt er speciaal op gericht om grenzen te doorbreken. Deze selectie stapt af van de 'tragische queer'-tropen uit het verleden en omarmt het volledige, chaotische spectrum van het LHBTIQ+-leven. Van prestigieuze kostuumdrama's tot rauwe, experimentele horror bewijst het programma dat queer cinema niet langer slechts een genre is: het is een lens waardoor elke filmische conventie kan worden vervormd en opnieuw uitgevonden.
Het gewicht van de geschiedenis: iconen en echo's
Het festival lijkt dit jaar vastbesloten om een brug te slaan tussen het verleden en de toekomst van de cinema. De meest spraakmakende toevoeging is ongetwijfeld de vertoning van Barbra Streisands Yentl. Hoewel een klassieke musical misschien misplaatst lijkt tussen de doorgaans avant-gardistische selectie van IFFR, blijven de thema's van genderperformance en religieus verzet opvallend relevant. Streisands maskerade als man om de Talmoed te bestuderen, fungeert als een historisch anker voor het festival en herinnert het publiek eraan dat de onderhandeling over genderrollen een eeuwenoude strijd is.
In schril contrast met de theatraliteit in Broadway-stijl van Yentl staat The History of Sound, geregisseerd door Oliver Hermanus. Met Paul Mescal en Josh O'Connor in de hoofdrollen, ontdoet deze film zich van al het spektakel en focust op intieme, rauwe emotie. De film speelt zich af tijdens de Eerste Wereldoorlog en volgt de intense relatie tussen twee jonge muziekstudenten. Waar Yentl gender opvoert voor het publieke oog, verkent The History of Sound de stille, persoonlijke revoluties die plaatsvinden tussen twee mannen in een tijd waarin hun liefde haar naam niet durfde uit te spreken.
Lichamen in beweging: transformatie en overdaad
Waar de historische drama's de geest prikkelen, richt de hedendaagse selectie van het festival zich op het lichaam. Verschillende films dit jaar worstelen met fysieke transformatie en zien het lichaam niet als een vaststaand omhulsel, maar als een plek van voortdurende verandering.
In Cyclone biedt regisseur Philip Yung een nuchtere, aangrijpende kijk op deze realiteit. De film volgt een protagonist die naar Hongkong reist voor genderbevestigende chirurgie, en behandelt de medische en fysieke transitie als een diepgaand verhaal over het terugwinnen van identiteit. Het is een scherp, realistisch tegenwicht voor de meer fantastische films op het festival, zoals Anxious Virgin: One More Time, I Love You. Geregisseerd door Nakahara Shun, neemt deze V-cinema-klassieker het concept van gendertransitie en spint het uit tot bovennatuurlijke chaos, waarbij een tienerjongen reïncarneert als meisje in een wilde verkenning van seksueel ontwaken die alleen de Japanse cultcinema kan leveren.
Aan de donkere kant van het spectrum bevindt zich The Passion According to G.H.B. van Gustavo Vinagre en Vinicius Couto. Hier is het lichaam een speeltuin voor chemische experimenten. Omschreven als een 'slaapkamer-odyssee', duikt de film in de wereld van chemsex-hookups, waarbij maatschappelijke conventies worden losgelaten om een rauwe, ongepolijste blik te onthullen op intimiteit die wordt gevoed door kunstmatige roesmiddelen.
Humor, horror en het subversieve
Misschien wel de meest verfrissende trend op IFFR 2026 is de weigering om queer verhalen te serieus te nemen. Het 'treurige queerdrama' wordt verdreven door films die vreugde vinden in het rommelige, het enge en het perverse.
Voorop in de strijd gaat Pillion, een Britse speelfilm van Harry Lighton die al veel buzz heeft gegenereerd als een 'BDSM-romcom'. Met Alexander Skarsgård in de hoofdrol, daagt de film de brave versie van romantiek uit die vaak in de mainstream cinema te zien is, en verkent machtsdynamieken met een knipoog in plaats van een preek. De film past goed bij de heerlijk getitelde Bowels of Hell, een oneerbiedige horror-komedie uit Brazilië. Regisseurs Gustavo Vinagre en Gurcius Gewdner slagen erin om zware thema's als geboorte en rouw te verweven in een verhaal waarin toiletten een centrale rol spelen, wat bewijst dat queer cinema diepgaand kan zijn, zelfs als het opzettelijk goor is.
Dit subversieve trio wordt compleet gemaakt door de korte animatiefilm Crocus van Suzan Pitt. Deze surrealistische feministische klassieker gebruikt animatie om het onderbewustzijn te visualiseren en biedt een humoristische en liefdevolle blik op vrouwelijke seksualiteit die live-actionfilms zelden weten te vangen.
Echte levens, echte iconen
Tot slot brengt het festival een eerbetoon aan de personen die de weg vrijmaakten voor de filmische vrijheid van vandaag. Mickey & Richard biedt een fascinerend dubbelportret van gay porno-icoon Mickey Squires uit de jaren 80 en de man achter de persona, Richard Bernstein. De film dient als een noodzakelijk archiefstuk dat een subcultuur documenteert die vaak door de mainstream werd genegeerd of verguisd.
Op een vergelijkbare manier belicht Fuori van Mario Martone de Italiaanse auteur Goliarda Sapienza. Als een non-conformist die decennia voor haar tijd leefde, is Sapienza's leven een getuigenis van de kunstenaars die weigerden te passen in de hokjes die de maatschappij voor hen had gebouwd. Naast experimentele werken zoals Awake Before Your Gaze van Lin Yi-Chi, dat vaste identiteitscategorieën uitdaagt door de lens van twee Afro-Taiwanese mannen, herinneren deze films ons eraan dat de meest radicale verhalen vaak de ware zijn.
IFFR 2026 biedt geen eenduidige definitie van queer cinema. In plaats daarvan biedt het een uitdaging: om naar de geschiedenis, het lichaam en genreconventies te kijken, en ze allemaal te zien als fluïde, kneedbaar en rijp voor heruitvinding.
