Twee mannen in Mali zijn veroordeeld tot een jaar gevangenisstraf, waarvan zes maanden effectief, voor “tegennatuurlijke handelingen”. Deze historische zaak is de eerste bekende veroordeling voor homoseksualiteit in het land. De uitspraak bevestigt de grimmige nieuwe realiteit voor lhbtq+-personen na de invoering van een streng nieuw wetboek van strafrecht.
De veroordeling, die op 26 oktober werd uitgesproken, is de eerste directe toepassing van het herziene wetboek van strafrecht van Mali, dat in december 2024 van kracht werd. De nieuwe wet, gesteund door minister van Justitie Mamadou Kassogué van de overgangsregering, stelt relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht expliciet strafbaar. De wet definieert een “aanranding van de eerbaarheid” als “elke handeling van seksuele aard tegen de natuur, gepleegd met een individu van hetzelfde geslacht.”
Volgens de Malinese krant Le Soft, die als eerste over de zaak berichtte, was de aanklacht gebaseerd op nationalistische en traditionalistische retoriek. Een vertegenwoordiger van de staat betoogde dat de twee mannen bijdroegen aan een “verdorvenheid van de zeden van de natie”, terwijl de openbaar aanklager hun daden veroordeelde als een “aanval op nationale waarden, gewoonten en tradities.” De mannen werden aanvankelijk onderzocht voor de “verspreiding van pornografische video's.”
Een klimaat van angst
De zaak benadrukt een huiveringwekkende juridische en sociale verschuiving in het West-Afrikaanse land. Me Oumar Berté, een Malinese advocaat en politicoloog verbonden aan de Universiteit van Rouen, bevestigde het belang van de uitspraak.
“Dit is een primeur in het land,” verklaarde hij, en hij wees op de directe link met de juridische hervormingen van 2024. Berté wierp ook licht op het uitdagende sociale klimaat en legde uit dat homoseksualiteit in de Malinese samenleving vaak wordt geframed als een “Westerse import”. Dit narratief heeft een sfeer van angst gecreëerd, waardoor het voor lokale mensenrechten- en lhbtq+-belangenorganisaties moeilijk is om publiekelijk te reageren.
“Het is vandaag de dag moeilijk voor organisaties die lhbt-personen verdedigen om zich uit te spreken na deze veroordeling. Ik heb geen enkele communicatie gezien van een mensenrechtenorganisatie in Mali. Er heerst een zeker wantrouwen, een zekere angst.”
- Me Oumar Berté, Malinese advocaat en politicoloog
Deze ontwikkeling in Mali staat niet op zichzelf. Het weerspiegelt een zorgwekkende trend in West-Afrika, waar verschillende landen recentelijk de anti-lhbtq+-wetgeving hebben aangescherpt. Landen als Ghana en Senegal hebben ook een toename gezien in vervolgingen en juridische repressie, wat tot bezorgdheid leidt bij internationale mensenrechtenorganisaties. De veroordeling in Bamako dient als een grimmige bevestiging van de gevaren waarmee de lhbtq+-gemeenschap in de regio wordt geconfronteerd.
