In de Amerikaanse staat Kansas ontvouwt zich een juridische strijd over transgenderrechten, waar twee mannen een rechtszaak hebben aangespannen tegen een nieuwe wet die hun officiële identiteitsbewijzen ongeldig maakt en hun gebruik van openbare voorzieningen aan banden legt. De wet, bekend als Senate Bill 244, werd aangenomen ondanks een veto van de gouverneur van de staat en trad vrijwel onmiddellijk in werking, wat aanzienlijke problemen veroorzaakt voor de transgenderbevolking van de staat.
De rechtszaak werd aangespannen door de American Civil Liberties Union (ACLU) namens twee transgendermannen, die ter bescherming van hun veiligheid de pseudoniemen Daniel Doe en Matthew Moe gebruiken. Zij stellen dat de wet een directe schending is van hun grondrechten onder de grondwet van Kansas, waaronder het recht op gelijkheid, privacy en persoonlijke autonomie.
Wat de nieuwe wet inhoudt
Senate Bill 244 introduceert twee bijzonder strenge maatregelen gericht op transgender personen:
1. Ongeldigverklaring van identiteitsdocumenten: De wet schrijft voor dat elk rijbewijs met een geslachtsaanduiding die niet overeenkomt met het bij de geboorte toegewezen geslacht van de houder, voortaan als ongeldig wordt beschouwd. De staat heeft de opdracht gekregen om de betreffende personen te informeren dat hun identiteitsbewijzen niet langer wettig zijn en dat deze opnieuw moeten worden uitgegeven met hun bij de geboorte toegewezen geslacht. De wet verbiedt ook toekomstige wijzigingen van geslachtsaanduidingen op rijbewijzen en geboorteaktes.
Deze maatregel heeft onmiddellijke gevolgen in de praktijk. Volgens de aanklacht heeft Daniel Doe een geldig rijbewijs nodig om voor zijn werk universiteitsvoertuigen te besturen, waardoor zijn baan in gevaar komt. Matthew Moe, een student die ook late diensten werkt, is afhankelijk van zijn rijbewijs voor zijn woon-werkverkeer en voor de basisidentificatie die nodig is voor huisvesting, stemmen en werk.
2. De 'toiletpremie'-bepaling: De wet verplicht openbare gebouwen om ruimtes voor meerdere gebruikers, zoals toiletten, aan te wijzen voor gebruik door slechts één geslacht, wettelijk gedefinieerd als het bij de geboorte toegewezen geslacht. Nog ingrijpender is dat de wet een 'privaatrechtelijke vordering' creëert, die het voor iedereen mogelijk maakt om een persoon die zij verdenken van het overtreden van deze regel aan te klagen voor een schadevergoeding tot $1.000. Critici stellen dat dit gewone burgers in feite verandert in handhavers en pesterijen van transgender en gender-nonconforme personen aanmoedigt.
Een bewuste politieke zet
De wetgeving is de meest recente in een reeks pogingen van conservatieve wetgevers in Kansas om de rechten van transgender personen te beperken. In 2023 werd een wet aangenomen om 'geslacht' wettelijk te definiëren als het biologische geslacht bij de geboorte. Toen een poging van de procureur-generaal van de staat om dit op rijbewijzen af te dwingen door de rechtbanken werd verworpen, combineerden wetgevers de beperkingen voor identiteitsbewijzen en toiletten in dit ene, ingrijpende wetsvoorstel.
De Democratische gouverneur Laura Kelly sprak haar veto uit over het wetsvoorstel, dat ze slecht opgesteld noemde, maar de door de Republikeinen gedomineerde wetgevende macht maakte haar veto ongedaan, waardoor het wet werd.
Harper Seldin, een senior advocaat bij de ACLU, omschreef de wet als "een wrede en laffe bedreiging voor de openbare veiligheid, allemaal in naam van het aanwakkeren van angst, verdeeldheid en paranoia." Ze merkte op dat het ongeldig verklaren van door de staat uitgegeven identiteitsbewijzen "dreigt transgender personen tegen hun wil te outen, elke keer dat ze solliciteren, een appartement huren of in contact komen met de politie."
Voor velen in Nederland staat dit beleid in schril contrast met de lokale wetgeving, waar het wijzigen van de wettelijke geslachtsaanduiding een erkend recht is dat bedoeld is om de persoonlijke identiteit te bevestigen. De situatie in Kansas dient als een herinnering aan de precaire staat van LHBTIQ+-rechten in delen van de Verenigde Staten en de voortdurende juridische strijd om deze te beschermen.
