Een wake-upcall voor onze gemeenschap
Jarenlang was het verhaal rond hiv in Nederland er een van gestage vooruitgang. Maar nieuwe cijfers onthullen een zorgwekkende stagnatie: voor het vijfde jaar op rij is het aantal nieuwe hiv-diagnoses niet gedaald. Vorig jaar kregen 444 mensen de diagnose hiv, een aantal dat sinds 2020 hardnekkig stabiel is gebleven.
Dit plateau markeert een kritiek punt in onze strijd tegen het virus. Stichting Hiv Monitoring (SHM) in het Amsterdam UMC heeft de noodklok geluid. Infectioloog Marc van der Valk noemt de ontwikkeling "zorgwekkend". Experts vrezen dat deze stagnatie zonder nieuwe inspanningen kan omslaan, wat voor het eerst in jaren tot een stijging van het aantal nieuwe infecties zou kunnen leiden.
De cijfers achter de zorgen
Hoewel het totaal aantal stabiel is, schetsen de details een complex beeld, met name voor mannen die seks hebben met mannen (MSM). De belangrijkste bevindingen uit het laatste rapport zijn:
- Toename niet-gediagnosticeerde gevallen: Naar schatting leven 1.610 mensen in Nederland met hiv zonder het te weten, een stijging ten opzichte van 1.545 het jaar ervoor. Deze personen ontvangen geen levensreddende behandeling en kunnen het virus onbewust overdragen.
- Infecties bij MSM: Mannen die seks hebben met mannen waren verantwoordelijk voor 42% van de recente infecties, een opvallende stijging vergeleken met 35% in 2020. De meerderheid van deze nieuwe diagnoses betreft mannen geboren in de jaren 80 en 90.
- Een lichtpuntje?: Positief is dat de vroege opsporing van deze gevallen suggereert dat velen in de gemeenschap zich regelmatig laten testen. Het benadrukt echter ook dat er actief overdracht plaatsvindt.
Het PrEP-probleem: een oproep tot actie aan de overheid
Aidsfonds - Soa Aids Nederland wijst direct naar een belangrijke hindernis voor vooruitgang: de gebrekkige toegang tot PrEP (Pre-Expositie Profylaxe), de zeer effectieve hiv-preventiepil.
"Als we nu niet investeren in preventie, zoals het beter toegankelijk maken van de hiv-preventiepil PrEP, zal het aantal diagnoses waarschijnlijk stijgen", waarschuwt Mark Vermeulen, directeur van Aidsfonds. Hij stelt dat dit niet alleen betekent dat meer mensen met hiv zullen leven, maar ook dat de zorgkosten voor de samenleving op de lange termijn aanzienlijk hoger zullen uitvallen.
Volgens de organisatie kunnen veel mensen met een verhoogd risico op hiv geen toegang krijgen tot PrEP vanwege hardnekkige barrières, waaronder:
- Lange wachtlijsten bij klinieken
- Hoge eigen kosten voor de medicatie
- Onvoldoende informatie en bewustzijn
Vermeulen dringt er bij de overheid op aan om in actie te komen en te investeren in een integrale preventiestrategie. Dit omvat het breed en betaalbaar beschikbaar stellen van PrEP, het verbeteren van de toegang tot soa-testen en het opzetten van gerichte informatiecampagnes voor kwetsbare groepen die hun risico mogelijk onderschatten.
Wat nu?
De boodschap van gezondheidsexperts is duidelijk: zelfgenoegzaamheid is onze grootste vijand. De ongelooflijke medische vooruitgang die hiv heeft veranderd in een behandelbare chronische aandoening, betekent niet dat de strijd gestreden is. Dit vijfjarige plateau is een signaal dat onze huidige strategieën niet langer volstaan om het aantal infecties naar nul te brengen.
Om deze trend te keren is een veelzijdige aanpak nodig: betere toegang tot preventiemiddelen zoals PrEP, vaker en laagdrempeliger testen, en een hernieuwde toewijding van beleidsmakers om initiatieven voor seksuele gezondheid te financieren. Voor onze gemeenschap betekent dit geïnformeerd blijven, je regelmatig laten testen en opkomen voor de middelen die we nodig hebben om ieders gezondheid te beschermen.
