In het Oostenrijkse Linz loopt een gerechtelijk onderzoek nadat een trans vrouw, slachtoffer van een vermoedelijke verkrachting, door twee verschillende ziekenhuizen medische zorg werd geweigerd. Dit heeft tot grote verontwaardiging geleid bij lhbtq+-organisaties, zo meldt Queer.de.
De zaak, die in heel Europa aandacht heeft getrokken, draait om een vrouw genaamd Viola die onmiddellijk medische hulp zocht na vermoedelijk te zijn gedrogeerd en seksueel te zijn misbruikt. Haar lijdensweg legt ernstige systemische tekortkomingen en transfobie binnen het Oostenrijkse zorgsysteem bloot. Het Openbaar Ministerie in Linz doet nu onderzoek naar zowel de vermoedelijke verkrachter als de ziekenhuizen wegens het niet verlenen van hulp.
Een lijdensweg van afwijzing en vertraging
Na de aanranding namen Viola en een vriendin onmiddellijk contact op met de politie, uit bezorgdheid dat ze was gedrogeerd met k.o.-druppels – een middel dat slechts korte tijd in het lichaam detecteerbaar is, waardoor een snel medisch onderzoek cruciaal is voor het bewijs. De politie belde een ambulance, maar na 45 minuten wachten besloten ze haar zelf naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis te rijden, het Konventhospital Barmherzige Brüder.
Daar vroeg een arts volgens Viola's verklaring: "Als we tussen uw benen kijken, wat zien we dan?" Nadat Viola bevestigde dat ze een trans vrouw is, werd haar behandeling geweigerd. De arts zou hebben gezegd dat Viola geen "fenotypische vrouw" was en verwees naar interne richtlijnen. In een latere verklaring beweerde het ziekenhuis dat zijn afdeling gynaecologie geen patiënt met "mannelijke geslachtskenmerken" kon behandelen en dat het geen afdeling urologie had, waarmee het de verantwoordelijkheid van zich afschoof.
Vervolgens werd Viola naar een tweede ziekenhuis gebracht, het Krankenhaus der Elisabethinen. Ook daar weigerden ze haar te behandelen en verwezen haar door naar de geweldambulance van het Kepler Universitair Ziekenhuis (KUK). Het Elisabethinen-ziekenhuis heeft inmiddels een verklaring uitgegeven waarin het spijt betuigt voor het veroorzaakte leed en stelt dat het zijn interne procedures heeft aangepast.
Tijdens de rit naar het derde ziekenhuis kreeg Viola, die aan epilepsie lijdt, een aanval. Bij aankomst in het KUK werd ze volgens het politierapport in een soort "opslagruimte" geplaatst en moest ze een uur wachten, ondanks hevige pijn. "Ik werd overmand door pijn, ik kon nauwelijks praten," aldus Viola. "De politieagenten, mijn vriendin en ik hebben herhaaldelijk aangegeven dat ik een aanval had en hulp nodig had. Maar ze hielpen me niet." Pas nadat de agenten druk uitoefenden op het ziekenhuispersoneel, kreeg ze eindelijk medische hulp.
Systemische tekortkomingen blootgelegd
De directeur van het KUK, Meinhard Lukas, heeft de beschuldigingen publiekelijk ontkend en verklaarde dat eventuele vertragingen te wijten waren aan andere noodgevallen en dat de patiënt medisch werd verzorgd. In het eigen rapport van het ziekenhuis wordt Viola echter gemisgenderd als "Herr" (meneer), terwijl het politierapport haar correct als vrouw identificeert.
Het incident werpt ook een pijnlijk licht op de beschikbare middelen voor slachtoffers van geweld in de regio. De geweldambulance van het KUK is de enige dergelijke faciliteit in Opper-Oostenrijk, een deelstaat met meer dan 1,5 miljoen inwoners. De openingstijden zijn beperkt tot vier dagen per week, van 7.00 tot 15.00 uur. In reactie op de kritiek suggereerde de ziekenhuisdirecteur dat de naam "geweldambulance" mogelijk valse verwachtingen schept over 24/7-beschikbaarheid en dat wordt overwogen de naam te veranderen – een reactie die veel critici zien als een focus op public relations in plaats van het uitbreiden van essentiële diensten.
"Een kwestie van bevoegdheid"
Oostenrijkse lhbtq+-organisaties hebben woedend gereageerd. "De ervaringen van Viola maken ons bezorgd en boos," aldus queer-organisatie RosaLila PantherInnen. "Iedereen die geseksualiseerd geweld heeft meegemaakt, moet onmiddellijk medische hulp, bescherming en professionele forensische bewijsverzameling krijgen. Ongeacht genderidentiteit, lichaam of burgerlijke staat."
Joe Niedermayer van de organisatie voegde daaraan toe: "We eisen duidelijke verantwoordelijkheden en non-discriminatoire zorg overal in Oostenrijk. Trans personen mogen geen bevoegdheidskwestie worden binnen de gezondheidszorg. Wie hulp nodig heeft, moet hulp krijgen. Snel, professioneel en zonder discriminatie."
De zaak is een schrijnend voorbeeld van de problemen waar groepen als HOSI Wien al jaren campagne tegen voeren en wijzen op een "noodtoestand in de transgendergeneeskunde" vanwege structurele barrières, lange wachttijden en een gebrek aan gekwalificeerde specialisten. Hoewel dit incident in Oostenrijk plaatsvond, is het een krachtige herinnering aan de voortdurende strijd voor waardige en gelijkwaardige gezondheidszorg voor trans personen in heel Europa.
