Wetenschap biedt krachtig weerwoord op 'het is niet natuurlijk'
Voor iedereen in de lhbtq+-gemeenschap die ooit te maken heeft gehad met het afgezaagde argument dat hun identiteit 'onnatuurlijk' is, heeft de wetenschap nu een krachtig en fascinerend weerwoord. Een baanbrekende nieuwe studie, de meest uitgebreide in zijn soort, heeft bevestigd dat seksueel gedrag tussen soortgenoten van hetzelfde geslacht niet alleen veel voorkomt in de primatenwereld, maar ook een cruciaal evolutionair doel dient.
Het onderzoek, gepubliceerd in het prestigieuze tijdschrift Nature Ecology & Evolution, analyseerde data van honderden primatensoorten en vond gedocumenteerde gevallen van seksuele activiteit tussen soortgenoten van hetzelfde geslacht bij minstens 59 verschillende soorten, waaronder onze naaste verwanten zoals chimpansees en bonobo's. Dit is geen toevalstreffer; het is een wijdverbreid patroon dat verweven is in het sociale leven van primaten.
Meer dan alleen voortplanting: seks als sociaal bindmiddel
De auteurs van de studie stellen dat dit gedrag is geëvolueerd om cruciale sociale redenen. In complexe en vaak stressvolle primatengemeenschappen gaat seks over veel meer dan alleen voortplanting. Ontmoetingen tussen soortgenoten van hetzelfde geslacht worden gebruikt om allianties te smeden, spanningen na een conflict te verminderen en om te gaan met ingewikkelde sociale hiërarchieën.
"Wat we hebben gevonden, toont aan dat gedrag tussen soortgenoten van hetzelfde geslacht niet iets bizars, afwijkends of zeldzaams is. Het is overal, het is zeer nuttig, het is zeer belangrijk,” legde Vincent Savolainen uit, een van de hoofdauteurs van de studie van Imperial College London. Hij omschreef het als een vorm van "sociaal betaalmiddel" dat primaten gebruiken om hun gemeenschappen te versterken, vooral wanneer ze te maken hebben met zware omgevingsomstandigheden of hevige concurrentie.
Dit gedrag werd waargenomen bij zowel mannetjes als vrouwtjes en omvatte alles van bestijgen en genitaal contact tot orale seks. De belangrijkste conclusie is dat seksualiteit voor veel van onze dierlijke neven een flexibel instrument is voor sociale binding.
Belangrijkste bevindingen van de studie:
- Seksueel gedrag tussen soortgenoten van hetzelfde geslacht werd geïdentificeerd bij 59 niet-menselijke primatensoorten.
- Het lijkt vaker voor te komen bij soorten die in complexe sociale groepen met strikte hiërarchieën leven.
- Het gedrag dient om conflicten te verminderen en sociale banden op te bouwen, en fungeert als een vorm van sociale cohesie.
- Het weerlegt de lang gekoesterde, simplistische aanname dat seksuele activiteit bij dieren uitsluitend voor voortplanting is bedoeld.
Verouderde aannames ter discussie gesteld
Dit onderzoek confronteert direct verouderde opvattingen over dierlijke – en daarmee ook menselijke – seksualiteit. Marlene Zuk, een evolutiebioloog aan de University of Minnesota die niet bij de studie betrokken was, prees de reikwijdte ervan en benadrukte hoe het veelvoorkomende misverstanden corrigeert.
"Seksueel gedrag gaat vaak over meer dan voortplanting, en dat is zeker waar voor onze soort. Maar mensen denken over het algemeen niet dat dit ook voor andere soorten geldt," vertelde Zuk aan NBC News. Ze voegde er gekscherend aan toe: "Ze hebben het idee dat alle dieren, behalve mensen, een soort ouderwetse katholieken zijn die alleen kort seks mogen hebben als het tot nageslacht leidt en met de lichten uit, weet je wel? En zo zijn dieren dus ook niet.”
De studie versterkt ook wat genetici al jaren zeggen: er bestaat niet één "homo-gen". Net als bijna al het complexe gedrag, is seksualiteit het resultaat van een dynamische wisselwerking tussen genetische aanleg en omgevingsfactoren.
Een natuurlijk onderdeel van een diverse wereld
Hoewel de studie geen directe uitspraken doet over de moderne menselijke seksualiteit, zijn de implicaties onmiskenbaar. Het toont aan dat een spectrum van seksueel gedrag diep geworteld is in onze eigen evolutionaire stamboom. Voor een gemeenschap die lang heeft gevochten voor de erkenning van haar bestaan als geldig en natuurlijk, biedt dit onderzoek een schat aan wetenschappelijk bewijs.
Zelfs in een progressief land als Nederland kan het 'onnatuurlijk'-argument nog steeds opduiken in sommige debatten. Deze studie dient als een cruciale, op bewijs gebaseerde herinnering dat seksuele diversiteit geen moderne menselijke uitvinding is, maar een lang bestaand, functioneel en natuurlijk onderdeel van de wereld waarin we leven.
Dus, de volgende keer dat iemand de natuurlijkheid van liefde tussen mensen van hetzelfde geslacht in twijfel trekt, kun je wijzen op de makaken, de bonobo's en de chimpansees. Het lijkt erop dat seks voor primaten altijd al om veel meer heeft gedraaid dan alleen het maken van baby's – het gaat om verbinding, gemeenschap en overleving.
